ጾም ማለት ንዝተወሰነ ግዜ ካብ ዝኾነ ዓይነት መግቢ ምኽልካል፣ ከምኡ'ውን ዝኾነ ካብ ናይ እንስሳ ዝወጽእ ነገር ከም ስጋ፣ ጸባ፣ ጠስሚ፡እንቋቕሖ ከምኡ ዝኣመሰለ ዘይምብላዕን ማለት ኢዩ (ዳን.10፣2-3)።
ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ጾም ኣብ ክልተ ይኽፈል ንሱ ድማ፦
1. ናይ ግሊ/ናይ በይንኻ/ጾም
2.ናይ ኣዋጅ ጾም ተባሂሎም ይጽውዑ።
1. ናይ ግሊ ጾም፦ እዚ ጾም እዚ ናይ ንስሓ ጾም ተባሂሉ ዉን ይጽዋዕ ኢዩ ፣ምኽንያቱ ናይ ግሊ ማለት ሓደ ሰብ ካብ ኣበ ነብሱ ድሕሪ ናይ ንስሓ ኑዛዜ ዝወሃቦ ቀኖና ኮይኑ፣ ንሱ ኸኣ ስለ ሓጢኣቱን በደሉን እንዳስተንተነ ዝጾሞ ጾም ስለ ዚኾነ ኢዩ። ናይ ግሊ ጾም ካብ ናይ ኣዋጅ ጾም ዝፍለየሉ ምኽንያት ብጀካ ንስኻን ኣበ ነብስኻን እንተዘይኮይኑ ዝኾነ ሰብ ክፈልጠካ ኣይግባእን ኢዩ ፣ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዉን ከምዚ ብምባል ኢዩ ገሊጽዎ፣ /ማቴ.6፣16-18 ክትጾሙ ከሎኹም፡ እቶም ግቡዛት፡ ጸወምቲ ምዃኖም ብሰብ ምእንቲ ኺርኣዩ፡ ገጾም የጸምልዉ እዮም እሞ፡ ከምኣቶም ጽምልዋት ኣይትኹኑ ዓስቦም ከም ዝወሰዱ፡ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ።
ንስኻስ ክትጸውም ከሎኻ፡ ጸዋማይ ምዃንካ በቲ ኣብ ሕቡእ ዘሎ ኣቦኻ ደኣ እምበር፡ ብሰብ ምእንቲ ኸይትርኤ፡ ርእስኻ ተቐባእ ገጽካውን ተሐጸብ። እቲ ብሕቡእ ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግህዶ ኪኽሕሰካ እዩ።
2.ናይ ኣዋጅ ጾም፦ እዚ ጾም'ዚ ካብ ናይ ግሊ ጾም ፍልይ ዘብሎ ኩሉ ክርስትያን ኣብቲ ብቅዱሳን ኣቦታት፣ ብወርሓት፥ ሰሙናት፥ መዓልታት ተፈላልዩ ዝተወሰነ ክፍለ ግዜ ናይ ምጽዋም መንፈሳዊ ግዴታ ስለ ዘለዎ ኢዩ፣ ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያንና ነፍስ ወከፍ ኣማኒ ፡ማለት ካብ ወዲ 7 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድሚኡ ኪጾሞም ዘለዎ፡ ሸውዓተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ኣለዉና፡
ንሳቶም ከኣ፦
1-ዐብይ ጾም /ጾመ ኣርብዓ/
2-ጾመ ነብያት/ናይ ልደት ጾም/
3-ጾመ ሐዋርያት/ካብ ጽባሕ በዓለ50—5ሓምለ/
4-ጾመ ፍልሰታ/ካብ 1—15ነሓሰ/
5-ጾመ ነነዌ/3መዓልቲ ቅድሚ ጾመ 40/
6-ጾመ ድኅነት/ዓርበ ረቡዕ/
7-ጾመ ገሃድ/ድሮ ጥምቀትን ድሮ ልዳትን /
ናይ ኣዋጅ ጾም ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያንና እንታይ ዓይነት ተቐባልነት ኣለዎ? ስለምንታይ ኢዩ ዝጽወም? መሰረቱ'ኸ ጾም ካበይ ኢዩ? ንዝብል ሕቶታት ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር ኣሕጽር ኣቢልና ክንምልስ/ክንገልጽ ኢና።
ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ዉሱን ግዜ ሰሪዓ ጾም እትእውጅ መጽሓፍ ቅዱስ መሰረት ብምግባር ኢያ፣
1-ዐብይ ጾም /ጾመ ኣርብዓ/
2-ጾመ ነብያት/ናይ ልደት ጾም/
3-ጾመ ሐዋርያት/ካብ ጽባሕ በዓለ50—5ሓምለ/
4-ጾመ ፍልሰታ/ካብ 1—15ነሓሰ/
5-ጾመ ነነዌ/3መዓልቲ ቅድሚ ጾመ 40/
6-ጾመ ድኅነት/ዓርበ ረቡዕ/
7-ጾመ ገሃድ/ድሮ ጥምቀትን ድሮ ልዳትን /
ናይ ኣዋጅ ጾም ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያንና እንታይ ዓይነት ተቐባልነት ኣለዎ? ስለምንታይ ኢዩ ዝጽወም? መሰረቱ'ኸ ጾም ካበይ ኢዩ? ንዝብል ሕቶታት ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር ኣሕጽር ኣቢልና ክንምልስ/ክንገልጽ ኢና።
ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ዉሱን ግዜ ሰሪዓ ጾም እትእውጅ መጽሓፍ ቅዱስ መሰረት ብምግባር ኢያ፣
ነዚ ዘብርሃልና ድማ ቀጺልና ንመልከት፦
መጽሓፈ ኣስቴር 4፣1-17"ኪድ እሞ፡ ኣብ ሱሳን ንዘለዉ ኹሎም ኣይሁድ ኣኪብካ ኽሳዕ ሰለስተ መዓልቲ፡ ለይትን መዓልትን ከይበላዕኩም ከይሰተኹም ምእንታይ ጹሙ፡ ኣነ ድማ ምስ ኣግራደይ/አገልገልተይ/ ኮይነ ከምኡ ገይረ ኽጸውም እየ። ሽዑ ሕጊ እኳ ዘይፈቐደ እንተ ኾነ ናብ ንጉሥ ክኣቱ እየ፣ እንተ ሞትኩ ይሙት።"
እዝራ.8፣21 ፦" ኣነ ድማ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ኣምላኽና ርእስና ከነትሕት፡ ንዓናን ንሕጻናትናን ንኹሉ ጥሪትናን ኣብ ጉዕዞና ምእንቲ ክሕልወና ክንልምን ኢለ፣ ኣብ ርባ ኣሃዋ ጾም ኣወጅኩ"።
ኢዩኤል.2፣12-13 ፦ እግዚኣብሔር "እምበኣርሲ ሕጂውን ብጾምን ብብኽያትን ብቑዝማን ብምሉእ ልብኹም ናባይ ተመለሱ። ክዳንኩም ዘይኮነስ ልብኹም ደኣ ቕደዱ" ይብል ኣሎ።
ትን.ኤርምያስ36፣9 ኢዮኣቄም ወዲ ኢዮስያስ፣ ኣብ ይሁዳ ምስ ነገሠ። ኣብ ታስዓይቲ ወርኂ ናይታ ኃሙሸይቲ ዓመቱ፣ እቶም ሕዝቢ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ሞገስ ኪረኽቡ ጾም ኪጾሙ ኣወጁ፣
ታሪኽ ሰብ ነነዌ /ዮናስ3፣1-10/
ኢዩ.1፣14 ፦ ጾም ኣውጁ፣ ኣኼባ ጸውዑ፣ ንዓበይትን ኣብታ ሃገር ንዚነብሩ ኹላቶምን ናብ ቤት መቕደስ እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም ኣክብዎም፣ ናብ እግዚኣብሔር ከኣ ተማህለሉ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ ጥቕስታት ብዝተፈላለዩ ነብያት ኣብ ግዜ ኦሪት ዝተኣወጀ ኣጽዋማት ኢዩ፣ ንሱ ጥራሕ ዘይኮነ ዉን ሓዋርያት እንተ ኾኑ'ውን ዝጾሙሉ ፍሉጥ መዓልታት ከም ዝነበሮም/ግ.ሓ.27፣9/ "ከምዚ ኢሉውን ብዙሕ ግዜ ሓለፈ፣ እቲ መዓልቲ ጾም ምስ ሓለፈ ብመርከብ ምጉዓዝ ዜፍርህ ስለ ዝኾነ፣ ጳውሎስ ከምዚ ዝስዕብ እናበለ መኸሮም።
እምበኣር ከምዚ ኣብ ላዕሊ ክንሪኦ ዝጸናሕና መንፈሳዊ ቃል ነብያትን ሓዋርያትን ኣብነት ብምግባር ኣሰር ኣሰር እምነቶም እንዳረኣና፡ኣናባብርኦምን፣ ኣማዋውትኦምን ከመይ ከምዝነበረ ብምስትውዓል መርሚርና ክንክተሎም መንፈሳዊ ግዴታን ትምህርቲ ሓዋርያትን ስለ ዝኾነ (ዕብ.13፣7-10)፣ ንሕና ከኣ ነዚ ቃል እዚ መሰረት ብምግባር ኣቦታትና ብመሰረት እዚ ዝረኣናዮ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ተኸቲሎም ዘቖምዎ ደረት እንዳሓለና ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ንጸዉም።
ጥቕሚ ጾም፦እቲ ዝዓበየ ጥቕሚ ናይ ጾም ፍቓድ ስጋ ብፍቓድ ነፍሲ ስዒርና ብመንፈስ ምስ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ምንባር ኢዩ።
መጽሓፈ ኣስቴር 4፣1-17"ኪድ እሞ፡ ኣብ ሱሳን ንዘለዉ ኹሎም ኣይሁድ ኣኪብካ ኽሳዕ ሰለስተ መዓልቲ፡ ለይትን መዓልትን ከይበላዕኩም ከይሰተኹም ምእንታይ ጹሙ፡ ኣነ ድማ ምስ ኣግራደይ/አገልገልተይ/ ኮይነ ከምኡ ገይረ ኽጸውም እየ። ሽዑ ሕጊ እኳ ዘይፈቐደ እንተ ኾነ ናብ ንጉሥ ክኣቱ እየ፣ እንተ ሞትኩ ይሙት።"
እዝራ.8፣21 ፦" ኣነ ድማ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ኣምላኽና ርእስና ከነትሕት፡ ንዓናን ንሕጻናትናን ንኹሉ ጥሪትናን ኣብ ጉዕዞና ምእንቲ ክሕልወና ክንልምን ኢለ፣ ኣብ ርባ ኣሃዋ ጾም ኣወጅኩ"።
ኢዩኤል.2፣12-13 ፦ እግዚኣብሔር "እምበኣርሲ ሕጂውን ብጾምን ብብኽያትን ብቑዝማን ብምሉእ ልብኹም ናባይ ተመለሱ። ክዳንኩም ዘይኮነስ ልብኹም ደኣ ቕደዱ" ይብል ኣሎ።
ትን.ኤርምያስ36፣9 ኢዮኣቄም ወዲ ኢዮስያስ፣ ኣብ ይሁዳ ምስ ነገሠ። ኣብ ታስዓይቲ ወርኂ ናይታ ኃሙሸይቲ ዓመቱ፣ እቶም ሕዝቢ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ሞገስ ኪረኽቡ ጾም ኪጾሙ ኣወጁ፣
ታሪኽ ሰብ ነነዌ /ዮናስ3፣1-10/
ኢዩ.1፣14 ፦ ጾም ኣውጁ፣ ኣኼባ ጸውዑ፣ ንዓበይትን ኣብታ ሃገር ንዚነብሩ ኹላቶምን ናብ ቤት መቕደስ እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም ኣክብዎም፣ ናብ እግዚኣብሔር ከኣ ተማህለሉ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ ጥቕስታት ብዝተፈላለዩ ነብያት ኣብ ግዜ ኦሪት ዝተኣወጀ ኣጽዋማት ኢዩ፣ ንሱ ጥራሕ ዘይኮነ ዉን ሓዋርያት እንተ ኾኑ'ውን ዝጾሙሉ ፍሉጥ መዓልታት ከም ዝነበሮም/ግ.ሓ.27፣9/ "ከምዚ ኢሉውን ብዙሕ ግዜ ሓለፈ፣ እቲ መዓልቲ ጾም ምስ ሓለፈ ብመርከብ ምጉዓዝ ዜፍርህ ስለ ዝኾነ፣ ጳውሎስ ከምዚ ዝስዕብ እናበለ መኸሮም።
እምበኣር ከምዚ ኣብ ላዕሊ ክንሪኦ ዝጸናሕና መንፈሳዊ ቃል ነብያትን ሓዋርያትን ኣብነት ብምግባር ኣሰር ኣሰር እምነቶም እንዳረኣና፡ኣናባብርኦምን፣ ኣማዋውትኦምን ከመይ ከምዝነበረ ብምስትውዓል መርሚርና ክንክተሎም መንፈሳዊ ግዴታን ትምህርቲ ሓዋርያትን ስለ ዝኾነ (ዕብ.13፣7-10)፣ ንሕና ከኣ ነዚ ቃል እዚ መሰረት ብምግባር ኣቦታትና ብመሰረት እዚ ዝረኣናዮ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ተኸቲሎም ዘቖምዎ ደረት እንዳሓለና ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ንጸዉም።
ጥቕሚ ጾም፦እቲ ዝዓበየ ጥቕሚ ናይ ጾም ፍቓድ ስጋ ብፍቓድ ነፍሲ ስዒርና ብመንፈስ ምስ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ምንባር ኢዩ።
ኣቦና ዳዊት ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ኣቦታትና ኮይኑ ጾም ኣብ ሂወቱ ከመይ ኔሩ? እንታይ ዓይነት ክብረት'ከ ረኺቡሉ ንምፍላጥ ዘሸግር ኣይኮነን፣ ከመይ ዓይነት ጾም ይጸዉም ኔሩ ከኣ ኣብዘን ዝቕጽላ ጥቕሲ ንመልከት ፦ (መዝ.35፣13, መዝ.69፣10, መዝ.109፣24) ቅዱሳን ኣቦታትና ከም በዓል ቅዱስ ዳዊት፣ ከም በዓል ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ከም ዝመሃሩና "ብድኻም ሓይሊ ኣምላኽ ከም ዝግለጽ ኢዩ" ስለዚ ንሕና ከኣ ብጾምን ጸሎትን ንስጋና ብምድካም ካብ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ዘይውዳእ ጸጋ ንቕበል፣ /2 ቆሮ.12፣10/።
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ገዳመ ቆሮንቶስ ኣርኣያ ኪኾነና 40 መዓልትን 40 ለይትን ኣብ ዝጾመሉ ግዜ ምስ ጠመየ ዲያብሎስ ከም ዝፈተኖ'ሞ ጎይታ ግን ከም ዝሰዓሮ፣ ጾም ክሳብ ክንደይ ኢዩ! ኣብ ልዕሊ ጸላኢና ድያብሎስ ናይ ዓወት ሓይሊ ከም ዚህበና ኢዩ ዝምህረና (ማቴ.4፣1-12)።
ኣብ ግዜ ጾም ብግቡእ ንጸዉም እንተደኣ ኮይንና እግዚኣብሔር ምሳና ይህሉ፣ እግዚኣብሔር ምሳና እንተኾይኑ ድማ ክቃወመና ዝኽእል ሓይሊ የለን (ሮሜ.8፣31)
ካብ ዝተፈላለየ ሕማማት ይፍውስ /ማቴ.17፣21/።
ፍልጠት፣ ምስትውዓል፣ ኣእምሮ፣ ጥዕና ይህብ /ዳን.1፣8-21/።
ምስ ጾም ጎኒ ጎኒ ክስነዩ ዘለዎም ነጥብታት፦
ጾም ካብ መግቢ ተፈሊኻ ምውዓል ጥራሕ ዘይኮነ ብጸሎትን፣ ምጽዋትን ካልእ መንፈሳዊ ንጥፈታትን ዝተሰነየ ክኸዉን ኣለዎ /ማቴ.17፣21/ ማቴ.6/
ኣብ ግዜ ጾም፦ልሳንና ካብ ክፉእ ምዝራብ፣
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ገዳመ ቆሮንቶስ ኣርኣያ ኪኾነና 40 መዓልትን 40 ለይትን ኣብ ዝጾመሉ ግዜ ምስ ጠመየ ዲያብሎስ ከም ዝፈተኖ'ሞ ጎይታ ግን ከም ዝሰዓሮ፣ ጾም ክሳብ ክንደይ ኢዩ! ኣብ ልዕሊ ጸላኢና ድያብሎስ ናይ ዓወት ሓይሊ ከም ዚህበና ኢዩ ዝምህረና (ማቴ.4፣1-12)።
ኣብ ግዜ ጾም ብግቡእ ንጸዉም እንተደኣ ኮይንና እግዚኣብሔር ምሳና ይህሉ፣ እግዚኣብሔር ምሳና እንተኾይኑ ድማ ክቃወመና ዝኽእል ሓይሊ የለን (ሮሜ.8፣31)
ካብ ዝተፈላለየ ሕማማት ይፍውስ /ማቴ.17፣21/።
ፍልጠት፣ ምስትውዓል፣ ኣእምሮ፣ ጥዕና ይህብ /ዳን.1፣8-21/።
ምስ ጾም ጎኒ ጎኒ ክስነዩ ዘለዎም ነጥብታት፦
ጾም ካብ መግቢ ተፈሊኻ ምውዓል ጥራሕ ዘይኮነ ብጸሎትን፣ ምጽዋትን ካልእ መንፈሳዊ ንጥፈታትን ዝተሰነየ ክኸዉን ኣለዎ /ማቴ.17፣21/ ማቴ.6/
ኣብ ግዜ ጾም፦ልሳንና ካብ ክፉእ ምዝራብ፣
ኣእጋርና ናብ ናይ ሓጢኣት ቦታ ካብ ምኻድ ምኽልካል፥ ወዘተ........ ኮታስ ካብ ኩሉ ክፉእ ዘበለ ነገር ክንእለ ይግብኣና።
ኣብ ግዜ ጾም ናብ ቤት መቕደስ/ቤትክርስቲያን/ ምኻድን፣ መንፈሳዊ መጻሕፍቲ ምንባብን፣ ምምሃርን፣ ምስትምሃርን መንፈሳዊ ግዴታና ኢዩ /ነህ.9፣14/, /ኤር.36፣9-10/
ጾም ብነብስን ብስጋን ክንጥቀመሉ እንተዄንና ምስ ሓድሽ ሰብነት ማለት ብንስሓ ክንሕጸብ ኣለና፣ ነዚ ኪገልጽ ጎይታ ዓለም ክርስቶስ ኣብ ወንጌለ ማቴዎስ 9፣15-18/ ነህ.9፣2/
እግዚኣብሔር ኣምላኽና ጸሎትን፣ ልማኖን፣ ምህልላን ቅዱሳን ኣቦታትና ዝተቐበለ ጾምና ባሪኹን፣ ቀዲሱን ብሰላም የፈጽመና፣አብ ብርሃነ ልደቱ በሰላም የብጽሓና፣ ኣሜን።
ኣብ ግዜ ጾም ናብ ቤት መቕደስ/ቤትክርስቲያን/ ምኻድን፣ መንፈሳዊ መጻሕፍቲ ምንባብን፣ ምምሃርን፣ ምስትምሃርን መንፈሳዊ ግዴታና ኢዩ /ነህ.9፣14/, /ኤር.36፣9-10/
ጾም ብነብስን ብስጋን ክንጥቀመሉ እንተዄንና ምስ ሓድሽ ሰብነት ማለት ብንስሓ ክንሕጸብ ኣለና፣ ነዚ ኪገልጽ ጎይታ ዓለም ክርስቶስ ኣብ ወንጌለ ማቴዎስ 9፣15-18/ ነህ.9፣2/
እግዚኣብሔር ኣምላኽና ጸሎትን፣ ልማኖን፣ ምህልላን ቅዱሳን ኣቦታትና ዝተቐበለ ጾምና ባሪኹን፣ ቀዲሱን ብሰላም የፈጽመና፣አብ ብርሃነ ልደቱ በሰላም የብጽሓና፣ ኣሜን።
